دنيا يابد در آخرت وى را بدان عذاب نبود ، و ليكن از نعيم آخرت به اندازهء آن كم شود . و اين زيانكارى بسنده باشد بدانچه فانى را استعجال نمايد ، و زيادت نعيم باقى را بدان زيان كند كه فانى نمىشود . و اما نيات نيكو در « تعطر » بدان باشد كه نيت كند متابعت سنت پيغامبر را - عليه السلام - روز جمعه ، و تعظيم مسجد و احترام خانه « 53 » ، چه روا ندارد كه زاير خدا متعطر نباشد ، و آسايش همنشينان ، چه در مجاورت او در مسجد به بوى او بياسايند ، و دفع بويهاى ناخوش از نفس خود كه به رنجانيدن همنشينان ادا كند ، و مسدود كردن در غيبت بر غيبت كنندگان چون او را به بوى ناخوش غيبت كنند و به سبب او در معصيت افتند . پس هر كه متعرض غيبت شود با آن چه احتراز از آن تواند در آن معصيت شريك باشد ، چنان كه گفته‌اند ، شعر : إذا ترحّلت عن قوم و قد قدروا * ان لا تفارقهم و الرّاحلون هم اى ، هر گاه رحلت كنى از قومى و توانند كه از ايشان جدا نشوى ، رحلت كننده ايشان باشند . و حق تعالى گفت : وَ لا تَسُبُّوا الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ فَيَسُبُّوا اللَّهَ عَدْواً بِغَيْرِ عِلْمٍ ، « 54 » اى ، دشنام مزنيد بتان ايشان را پس ايشان دشنام زنند خداى را به ستم بى علم . بدين اشارت فرمود كه « تسبّب « 55 » بدى بدى باشد » . و قصد كند بدان معالجت دماغ خود را تا فطنت و ذكاء او بدان زيادت شود ، و دريافت مهمات دين به فكرت بر او آسان گردد ، چه شافعى - رضى اللّه عنه - گفت : من طاب ريحه زاد عقله ، اى ، هر كه بويش خوش شود عقلش زيادت گردد . پس فقيه از اين و از امثال اين نيتها عاجز نيايد چون تجارت آخرت و طلب خير بر دل او غالب بود . و چون بر دل او جز نعمت دنيا غالب نباشد ، اين نيتها او را حاضر نشود ، و اگر بر او گفته آيد ، دل او را نشاطى نباشد ، پس با او از آن جز حديث نفس نبود ، و اين از نيت نيست در چيزى . و مباحات بسيار است و نيتهاى آن را نتوان شمرد . پس بدين يكى غير او را قياس كن . و براى اين ، يكى از سلف گفت كه من دوست دارم كه مرا در هر چيزى نيتى باشد تا در خوردن و آشاميدن و خفتن و قضاى حاجت . و آن همه از آن جمله است كه رضاى خداى بدان نيت قصد توان كرد ، چه هر چه سبب بقاى تن و فراغ دل است از مهمات تن معين دين است . پس هر كه مقصود او از خوردن قوّت گرفتن باشد بر عبادت ، و از مباشرت « 56 » تحصين « 57 » دين ، و خوشدلى اهل « 58 » ، و طلب فرزندى كه خداى را پرستد پس از او ، و امت محمّد - صلى اللّه عليه و آله و سلم « 59 » به دو بسيار شود ،

--> ( 53 ) خانهء خدا . ( 54 ) انعام 6 - 108 . ( 55 ) تسبّب ، سبب شدن . ( 56 ) مباشرت ، با زن آرميدن . ( 57 ) تحصين ، استوار گردانيدن . ( 58 ) اهل ، عيال . ( 59 ) در عربى : صلى اللّه عليه و سلّم ( زبيدى 10 - 27 ) . و نيز در تمام موارد مشابه . متن مطابق با نسخهء خطى است .